فراوانی پژوهشگران ایرانی پراستناد دو درصد جهان بر اساس عملکرد استنادی یکساله

 

روند حضور ایرانیان در فهرست پژوهشگران پراستناد برتر جهان

 

تحلیل روند حضور ایرانیان در فهرست پژوهشگران پراستناد برتر جهان نشان می‌دهد:

• رشد صعودی پیوسته: آمارها از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵ نشان‌دهنده یک روند افزایشی کاملاً مستمر است و در هیچ سالی افت تعداد پژوهشگران مشاهده نمی‌شود.
• بزرگ‌ترین جهش سالانه: بیشترین میزان رشد یک‌ساله مربوط به فاصله سال‌های ۱۳۹۹ (۱۱۵۴ نفر) تا ۱۴۰۰ (۱۷۰۱ نفر) است که ۵۴۷ نفر به این فهرست اضافه شده‌اند (حدود ۴۷ درصد رشد در یک سال).
• رشد کلی چشمگیر: طی این دوره، تعداد دانشمندان پراستناد از ۱۱۵۴ در سال ۱۳۹۹ به ۲۶۷۸ نفر در سال ۱۴۰۵ رسیده است که افزایشی ۱۳۲ درصدی (بیش از دو برابر) را به ثبت رسانده است.
• ثبات در توسعه: پس از افزایش شدید سال ۱۴۰۰، روند رشد با شیبی ملایم‌تر اما کاملاً باثبات ادامه یافته و در سال‌های بعد به طور میانگین بین ۱۶۰ تا ۲۴۰ پژوهشگر جدید سالانه به این جمع افزوده شده‌اند.

این روند مستمر حاکی از توسعه کیفی مقالات، افزایش ارجاعات بین‌المللی و ارتقای جایگاه و مرجعیت علمی پژوهشگران ایرانی در سطح جهانی طی این بازه زمانی است.

 

 

 

 

 

تحلیل تعداد دانشمندان پراستناد در دانشگاه های برتر

 

 

 

بیش از 42 درصد از دانشمندان پراستناد در 21 دانشگاه برتر هستند.

تمرکز نخبگان در صدر جدول سه دانشگاه اول لیست (دانشگاه تهران، علوم پزشکی تهران و علوم پزشکی شهید بهشتی) به تنهایی میزبان ۳۱۰ نفر از این پژوهشگران هستند.

توزیع جغرافیایی (پایتخت در برابر سایر استان‌ها) از منظر آمایش سرزمینی، دانشگاه‌های مستقر در کلان‌شهر تهران (شامل دانشگاه تهران، مجموعه‌های علوم پزشکی پایتخت، علم و صنعت، امیرکبیر، شریف، تربیت مدرس و شهید بهشتی) مجموعاً ۶۶۱ پژوهشگر را به خود اختصاص داده‌اند. در مقابل، دانشگاه‌های سایر استان‌ها (نظیر تبریز، شیراز، اصفهان، مشهد، کرمانشاه، کاشان و همدان) میزبان ۴۷۱ پژوهشگر هستند. در میان دانشگاه‌های شهرستانی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز و دانشگاه تبریز بهترین عملکرد را به ثبت رسانده‌اند.

 

توزیع دانشمندان پراستناد بر اساس نهاد بالادستی

Python

import pandas as pd

 

data = {

    'Institution': ['وزارت علوم و سایر دانشگاه ها', 'وزارت بهداشت', 'دانشگاه آزاد اسلامی'],

    'Count': [1534, 978, 166]

}

df = pd.DataFrame(data)

total = df['Count'].sum()

df['Percentage'] = (df['Count'] / total * 100).round(2)

 

print("Total:", total)

print(df)

 

برونداد کد

Total: 2678

                    Institution  Count  Percentage

0  وزارت علوم و سایر دانشگاه ها   1534       57.28

1                  وزارت بهداشت    978       36.52

2           دانشگاه آزاد اسلامی    166        6.20

 

این داده‌ها توزیع کلان دانشمندان پراستناد ایرانی را بر اساس زیرنظام‌های آموزش عالی کشور نشان می‌دهد.

توزیع دانشمندان پراستناد بر اساس نهاد بالادستی (سال ۱۴۰۵)

زیرنظام آموزش عالی	تعداد دانشمندان پراستناد	سهم از کل (درصد)
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سایر	۱۵۳۴	۵۷٫۲۸٪
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی	۹۷۸	۳۶٫۵۲٪
دانشگاه آزاد اسلامی	۱۶۶	۶٫۲۰٪
مجموع کل	۲۶۷۸	۱۰۰٪

پیشگامی و نقش محوری وزارت علوم: داده‌ها به وضوح نشان می‌دهد که نهاد اصلی و پیشران مرجعیت علمی کشور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. استقرار بیش از ۵۷ درصد (۱۵۳۴ نفر) از دانشمندان پراستناد ایران در این وزارتخانه، ثابت می‌کند که دانشگاه‌های جامع و صنعتی کشور بار اصلی تولید علم، توسعه فناوری، نوآوری‌های مهندسی و علوم پایه را بر دوش دارند و قطب بلامنازع نخبگان علمی ایران در عرصه بین‌المللی محسوب می‌شوند.

مشارکت هدفمند وزارت بهداشت: پژوهشگران زیرمجموعه وزارت بهداشت نیز با در اختیار داشتن حدود ۳۶٫۵ درصد از اعضای این فهرست، نقش مهمی در تولیدات علمی کشور دارند. این سهم قابل‌توجه، ناشی از ماهیت پرارجاع مقالات حوزه سلامت، شبکه‌های تحقیقات بالینی و تمرکز تخصصی این دانشگاه‌ها بر علوم پزشکی و زیستی است که به موازات وزارت علوم، به ارتقای جایگاه علمی کشور کمک می‌کنند.

حضور بخش غیردولتی (دانشگاه آزاد اسلامی): دانشگاه آزاد اسلامی با ثبت ۱۶۶ پژوهشگر پراستناد (۶٫۲ درصد از کل)، نشان می‌دهد که بخش غیردولتی آموزش عالی نیز توانسته است سهمی در پرورش نخبگان و ثبت ارجاعات بین‌المللی داشته باشد و به عنوان یک بازوی کمکی در کنار نهادهای دولتی ایفای نقش کند.