دانشگاه قم با تکیه بر ظرفیت‌های علمی و فنی خود، موفق به طراحی و ساخت میز لرزه‌ای با قابلیت تحمل بار ۲۰ تن شد؛ تجهیزی تخصصی که با هدف شبیه‌سازی زلزله، ارزیابی عملکرد لرزه‌ای سازه‌ها و تولید داده‌های بومی برای ارتقای ایمنی ساختمان‌ها و به‌روزرسانی آیین‌نامه‌های لرزه‌ای کشور طراحی و ساخته شده است.

دکتر مجید یزدان‌دوست، عضو هیئت علمی دانشگاه قم، در گفت‌وگو با روابط عمومی دانشگاه، از طراحی و ساخت این میز لرزه با اعتبار حدود دو میلیارد تومان و طی یک سال خبر داد و اظهار کرد: این دستگاه به‌طور کامل با استفاده از توان علمی و فنی دانشگاه قم طراحی و ساخته شده است.

وی با اشاره به مزیت اقتصادی این پروژه افزود: هزینه ساخت این تجهیز حدود یک‌دهم قیمت پیشنهادی شرکت‌های دیگر برای ساخت تجهیزات مشابه بوده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده ظرفیت دانشگاه در طراحی و ساخت تجهیزات تخصصی آزمایشگاهی است.

شبیه‌سازی زلزله و ارزیابی عملکرد سازه‌ها

این میز لرزه امکان اعمال انواع حرکات و طیف‌های لرزه‌ای به مدل‌های سازه‌ای با وزن حداکثر ۲۰ تن را فراهم می‌کند. با استفاده از این دستگاه، پژوهشگران می‌توانند رفتار سازه‌ها را در شرایط شبیه‌سازی‌شده زلزله بررسی کرده و داده‌های فنی مورد نیاز برای ارزیابی عملکرد لرزه‌ای، بهسازی ساختمان‌ها و تدوین و به‌روزرسانی آیین‌نامه‌های مرتبط را به دست آورند.

دکتر یزدان‌دوست با تأکید بر ضرورت تولید داده‌های بومی در حوزه مهندسی زلزله تصریح کرد: با توجه به شرایط لرزه‌خیزی کشور، استفاده از داده‌های حاصل از آزمایش‌های متناسب با ویژگی‌های سازه‌ای ایران اهمیت فراوانی دارد و میز لرزه دانشگاه قم می‌تواند ظرفیت ارزشمندی برای تحقق این هدف ایجاد کند.

صرفه‌جویی قابل توجه در هزینه ساخت تجهیزات تخصصی

به گفته این عضو هیئت علمی، ایده ساخت میز لرزه در سال ۱۴۰۳ و در جریان بازدید مدیرکل دفتر امور پژوهشی وزارت علوم از دانشگاه قم مطرح شد. پس از حمایت اولیه معاونت پژوهشی وزارت علوم و تأمین بخشی از اعتبار مورد نیاز، اجرای پروژه در سال ۱۴۰۴ آغاز شد و با بهره‌گیری از اعتبارات دانشگاه قم به نتیجه رسید.

توسعه ظرفیت آزمایشگاه مطالعات لرزه‌ای دانشگاه قم

دکتر یزدان‌دوست با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای این مجموعه اظهار کرد: آزمایشگاه مطالعات لرزه‌ای دانشگاه قم برای استفاده اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و شرکت‌های دانش‌بنیان آماده است. همچنین دو دستگاه تخصصی دیگر در این حوزه در دست طراحی و ساخت قرار دارند که با تکمیل آن‌ها، توان آزمایشگاهی دانشگاه در مطالعات لرزه‌ای افزایش خواهد یافت.

وی با اشاره به ظرفیت ۲۰ تنی میز لرزه دانشگاه قم و ابعاد دو در سه متر، آن را از تجهیزات مهم این حوزه در کشور دانست و اظهار کرد: این دستگاه از نظر ظرفیت بارگذاری، پس از میز لرزه دانشگاه صنعتی شریف، در جایگاه دوم قرار می‌گیرد.

اهمیت مطالعات لرزه‌ای در استان قم

این متخصص مطالعات لرزه‌ای با اشاره به قرارگیری استان قم در محدوده خطر لرزه‌ای بالا بر اساس نقشه پهنه‌بندی خطر لرزه‌ای کشور و آیین‌نامه ۲۸۰۰، بر ضرورت توجه به مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و رعایت ضوابط طراحی لرزه‌ای تأکید کرد.

وی خاطرنشان کرد: داده‌های حاصل از آزمایش‌های این میز لرزه، علاوه بر کاربرد در مطالعات مربوط به استان قم، می‌تواند در سطح ملی و برای ارتقای دانش مهندسی زلزله و به‌روزرسانی ضوابط طراحی سازه‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

گفتنی است، طراحی و ساخت این میز لرزه را می‌توان گامی مهم در توسعه زیرساخت‌های پژوهشی دانشگاه قم، تقویت توان داخلی در ساخت تجهیزات تخصصی و گسترش همکاری‌های علمی و آزمایشگاهی با دانشگاه‌ها و مراکز فناورانه کشور دانست.